Trong cuộc sống hiện đại, tình trạng tê tay ở người trẻ đang ngày càng phổ biến và khiến nhiều bạn trẻ bất ngờ. Không còn là triệu chứng chỉ dành riêng cho người lớn tuổi, hiện tượng tê bì tay, ngứa ran hay “kim châm” ở bàn tay, ngón tay giờ đây xuất hiện thường xuyên ở những người trong độ tuổi 20-35 – đặc biệt là dân văn phòng, sinh viên và những ai làm việc nhiều với máy tính, điện thoại thông minh.
Nhiều người trẻ thường chủ quan cho rằng “chắc chỉ do ngủ đè tay” hoặc “ngồi gõ máy tính lâu quá nên tê thôi”, rồi bỏ qua. Thực tế, nếu tình trạng này lặp đi lặp lại hoặc kéo dài, đó có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của các vấn đề về thần kinh ngoại vi, chèn ép dây thần kinh hoặc thậm chí một số bệnh lý toàn thân. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ tê tay ở người trẻ là gì, nguyên nhân nào phổ biến nhất, khi nào cần lo lắng và cách phòng ngừa – xử lý hiệu quả nhất.
Tê tay là gì? Biểu hiện thường gặp ở người trẻ
Tê tay (hay tê bì tay, dị cảm tay) là tình trạng mất hoặc giảm cảm giác tạm thời hoặc kéo dài ở bàn tay, các ngón tay, đôi khi lan lên cẳng tay. Người bệnh thường mô tả cảm giác như “kiến bò”, ngứa ran, châm chích, tê rần hoặc “điện giật” nhẹ ở đầu ngón tay và lòng bàn tay.
Theo Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM và các nguồn y khoa uy tín, triệu chứng này có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai tay, xảy ra thoáng qua chỉ vài phút hoặc kéo dài hàng giờ, thậm chí tái phát nhiều lần trong ngày. Khi tình trạng trở nên thường xuyên, người trẻ sẽ cảm thấy khó cầm nắm đồ vật, gõ phím chậm chạp, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất học tập và công việc.
Tê tay ở người trẻ là gì?
Nguyên nhân gây tê tay ở người trẻ
Nguyên nhân cơ học – “kẻ thù” số một của dân văn phòng
Hội chứng ống cổ tay (Carpal Tunnel Syndrome) hiện là nguyên nhân hàng đầu gây tê tay ở người trẻ tại Việt Nam và trên thế giới. Khi bạn gõ bàn phím, lướt điện thoại, cầm chuột liên tục nhiều giờ mỗi ngày, dây thần kinh giữa chạy trong ống cổ tay bị chèn ép do gân và mô mềm xung quanh sưng viêm. Kết quả là tê lan từ lòng bàn tay lên ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và một nửa ngón áp út – đặc biệt rõ vào ban đêm hoặc sáng sớm.
Tương tự, hội chứng ống Guyon (chèn ép dây thần kinh trụ ở cổ tay) và hội chứng đường hầm trụ ở khuỷu tay cũng gây tê ngón út, ngón đeo nhẫn và mé trong bàn tay. Các động tác lặp đi lặp lại như cầm điện thoại chơi game, lái xe máy đường dài, thậm chí tập gym sai tư thế cũng làm tăng nguy cơ.
Tư thế ngủ sai và thói quen sinh hoạt hàng ngày
Ngủ gục lên tay, gối đầu lên cánh tay, nằm sấp đè ép cổ tay… là những nguyên nhân gây tê tay tạm thời rất phổ biến ở giới trẻ. Dù chỉ kéo dài vài phút đến vài chục phút, nếu lặp lại thường xuyên sẽ khiến dây thần kinh và mạch máu bị tổn thương lâu dài.
Thiếu hụt dinh dưỡng và ít vận động
Thiếu vitamin B1, B6, B12, acid folic hoặc magiê làm dây thần kinh ngoại vi dễ bị tổn thương, dẫn đến tê bì chi – theo các chuyên gia tại Vinmec International Hospital. Người trẻ ăn uống thất thường, nghiện cà phê, rượu bia, ít ăn rau xanh và cá rất dễ rơi vào tình trạng này.
Ngồi một chỗ 8-10 tiếng/ngày, ít vận động khiến tuần hoàn máu kém, dây thần kinh thiếu oxy và chất dinh dưỡng, từ đó tăng nguy cơ tê tay rõ rệt.
Một số bệnh lý ít gặp hơn nhưng không thể bỏ qua
Dù hiếm hơn ở người trẻ, tê tay kéo dài kèm yếu tay, teo cơ có thể là dấu hiệu sớm của:
- Thoái hóa đốt sống cổ
- Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ
- Bệnh lý thần kinh ngoại vi do tiểu đường (dù tuổi còn trẻ)
- Hội chứng chèn ép khoang – thường gặp ở người tập gym nặng sai cách
Nguyên nhân gây tê tay ở người trẻ
Khi nào tê tay ở người trẻ là bình thường, khi nào cần đi khám ngay?
| Tình huống | Bình thường (không đáng lo) | Cần đi khám ngay |
|---|---|---|
| Thời gian | Tê thoáng qua < 5-10 phút, hết ngay khi thay đổi tư thế | Tê kéo dài hàng giờ, tái phát nhiều lần/ngày |
| Triệu chứng kèm theo | Không yếu tay, không đau | Yếu tay, teo cơ, khó cầm nắm, đau lan vai cổ |
| Phạm vi | Chỉ một bên tay, khu trú ngón tay | Tê cả hai tay, tê lan xuống chân, tê mặt |
| Yếu tố nguy cơ | Sau khi ngủ đè tay, sau làm việc lâu | Có tiền sử chấn thương, tiểu đường gia đình, nghiện rượu |
Các bác sĩ tại Optimal365 Chiropractic khuyến cáo: nếu tê tay ở người trẻ kéo dài quá 1 tuần, lặp lại ≥ 3 lần/tuần hoặc kèm bất kỳ dấu hiệu bất thường nào ở trên, nên đi khám chuyên khoa Thần kinh hoặc Chuyên khoa Tay (Phẫu thuật bàn tay) càng sớm càng tốt.
Cách phòng ngừa và xử lý tê tay hiệu quả dành riêng cho người trẻ
- Sắp xếp lại góc làm việc chuẩn ergonomics
- Màn hình ngang mắt, khuỷu tay gập 90 độ
- Sử dụng chuột dọc, bàn phím tách rời, kê cổ tay
- Nghỉ giải lao 5-10 phút mỗi 30-60 phút làm việc, thực hiện động tác duỗi cổ tay
- Thay đổi tư thế ngủ khoa học
- Nằm ngửa hoặc nghiêng, kê gối ôm để tay không bị đè
- Dùng gối kê cổ tay chuyên dụng nếu hay bị tê đêm
- Bổ sung dinh dưỡng bảo vệ thần kinh
- Tăng cường thực phẩm giàu B1, B6, B12: gan, cá hồi, trứng, sữa, rau lá xanh
- Hạn chế cà phê, rượu bia – những thứ làm cạn kiệt vitamin nhóm B
- Tập luyện và vận động đúng cách
- Các bài tập giãn cổ tay, xoa bóp bàn tay 3-5 phút/lần
- Tập yoga, bơi lội hoặc đi bộ 30 phút mỗi ngày
- Tránh nâng tạ quá nặng hoặc lặp động tác cổ tay sai tư thế
- Theo dõi và can thiệp y khoa kịp thời Nếu đã thay đổi lối sống 2-4 tuần mà tình trạng không cải thiện, hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa thần kinh hoặc chuyên khoa bàn tay để làm điện cơ (EMG), siêu âm hoặc MRI nếu cần.
Cách phòng ngừa và xử lý tê tay ở người trẻ
Kết luận
Tê tay ở người trẻ không còn là chuyện “nhỏ nhặt” nữa khi phần lớn chúng ta đang làm việc với máy tính và điện thoại hơn 8 tiếng mỗi ngày. Một thay đổi nhỏ trong tư thế làm việc, giấc ngủ và chế độ ăn uống hôm nay có thể giúp bạn tránh khỏi những phẫu thuật phức tạp hoặc biến chứng thần kinh về sau.
Hãy lắng nghe cơ thể mình. Nếu bạn hoặc bạn bè đang gặp tình trạng tê tay kéo dài, yếu tay, khó cầm nắm – đừng chần chừ, đặt lịch khám chuyên khoa ngay hôm nay. Bàn tay khỏe mạnh chính là công cụ quan trọng nhất để bạn chinh phục sự nghiệp và cuộc sống phía trước.
Bạn đã từng bị tê tay chưa? Nguyên nhân nào bạn nghĩ mình đang gặp phải? Hãy để lại bình luận bên dưới để cùng trao đổi kinh nghiệm nhé!
